Εικόνα

Για τον φόβο και την αντιμετώπιση του

Εκεί στην εκδρομή στην Ορεινή Ναυπακτία, αφού έχουμε πεζοπορήσει περίπου τρεις ώρες σε ένα πανέμορφο βατό μονοπάτι, ξαφνικά μια κατολίσθηση εξαιτίας της πρόσφατης βροχής, έκανε πολλούς από εμάς να συναντηθούμε με τον…… φόβο. Για να παρακάμψουμε την κατολίσθηση, σκαρφαλώσαμε με δυσκολία ψηλότερα και έτσι βρεθήκαμε σε ένα σημείο που μας φάνηκε αρχικά ότι δεν οδηγούσε πουθενά. Ο αρχηγός έπρεπε να εποπτεύσει το χώρο για να μπορέσει να βρει από πού ήταν ευκολότερο να προχωρήσουμε.  Ήμασταν καμιά 35αρια άνθρωποι, οι περισσότεροι σχετικά αρχάριοι σαν ορειβάτες. Μείναμε ακίνητοι περιμένοντας τις οδηγίες του αρχηγού.

Φόβος. «Ψυχική αναταραχή που προκαλείται από την αναμονή του κακού»  λέει ο Πλάτωνας. Φόβος. Ένα από τα δύο αρσενικά παιδιά που γεννήθηκαν από την παράνομη ένωση του θεού του πολέμου Άρη, με την Αφροδίτη την θεά του έρωτα.

Πολύ γρήγορα τον ένοιωσα να με αγκαλιάζει. Το κορμί μου μούδιασε, μάγκωσαν οι αρθρώσεις μου, οι μύες μου άρχισαν να  τρεμουλιάζουν, η καρδιά μου χτυπούσε δυνατά, η αναπνοή μου έγινε δύσκολη, το στόμα μου ξερό. Κακές σκέψεις γρήγορα πλημμύρισαν το μυαλό μου. «Δεν υπάρχει πέρασμα! Σε λίγο θα νυχτώσει, εδώ θα μείνουμε τελικά. Πώς θα περάσω ολόκληρη νύχτα στην κόχη του γκρεμού, θα γλιστρήσω προς την χαράδρα αν κινηθώ. Θέλω να κλείσω τα μάτια, να ρθουν να με σώσουν οι διασώστες. Τι θέλω και μπλέκω με τον κίνδυνο. Δεν ξαναπάω σε ορειβατική εκδρομή.» Κοίταξα γύρω μου. Οι πιο πολλοί ήταν ακίνητοι και σιωπηλοί. Ευτυχώς δεν υπήρξε πανικός. Κάποιος πιο ψύχραιμος είπε: « Μην ανησυχείτε. Ο αρχηγός είναι έμπειρος, θα βρει την λύση. Πάντα υπάρχει τρόπος.» Αυτό με ξεμπλόκαρε. Άρχισα να σκέφτομαι θετικά. Δεν ήταν και πολύ πιθανό να συμβεί κάτι κακό. Ο καιρός ήταν καλός. Το χωριό που θέλαμε να καταλήξουμε ήταν περίπου μία ώρα μακρυά, ήταν νωρίς το απόγευμα, είχαμε μιάμιση ώρα μέρα ακόμη. Θα βοηθήσει άλλωστε ο ένας τον άλλο. Αποφάσισα ότι δεν θέλω ο φόβος να μου στερεί την ζωή. «Καλύτερα να είσαι ένα λεπτό φοβητσιάρης, παρά όλη τη ζωή σου νεκρός» λέει μια  Ιρλανδική παροιμία. Πράγματι γρήγορα ο αρχηγός βρήκε πέρασμα. Έδεσε ένα σχοινί στον βράχο, μας βοήθησε να κατεβούμε και βρεθήκαμε ξανά ασφαλείς στο μονοπάτι. Ήταν τόσο εύκολο τελικά! Μου φάνηκε άλλωστε τόσο περίεργο την ώρα που καθιστή σουρνόμουν στο χώμα, σαν με πλημμύρισε εκείνο το συναίσθημα που νοιώθαμε παιδιά όταν κατρακυλάγαμε στα χώματα και στα βράχια στις γειτονιές που παίζαμε. Και σχεδόν γέλασα. Κατάλαβα πόσο ο φόβος μπορεί να υπερμεγενθύνει τον κίνδυνο! Κοίταξα γύρω μου την φύση. Αυτό που πριν έβλεπα γκρεμό και χάος, ήταν ένα μικρό κατέβασμα σε ένα ειδυλλιακό τοπίο, με το ποτάμι να κυλάει ήρεμα ανάμεσα στα δέντρα. Ένοιωσα ευγνωμοσύνη για αυτούς που κράτησαν ψυχραιμία, για αυτούς που σαν πιο δυνατοί με βοήθησαν να τα καταφέρω.

Αργότερα στο σπίτι αναζήτησα στην Βικιπαίδεια τον ορισμό του φόβου. Φόβος: ένα βασικό συναίσθημα του ανθρώπου που προκαλείται από τη συνειδητοποίηση ενός πραγματικού ή πλασματικού κινδύνου ή απειλής. Είναι ένας μηχανισμός προστατευτικού χαρακτήρα, μια φυσιολογική αμυντική αντίδραση του οργανισμού, που δημιουργείται χωρίς να απαιτείται συνειδητή σκέψη. Σκοπό έχει να φέρει το σώμα μας και το μυαλό σε εγρήγορση, να μας κάνει έτοιμους για δράση, για να μπορέσουμε να προστατεύσουμε το εαυτό μας.

Τώρα, μετά από αυτή την εμπειρία, ξέρω και ελπίζω πως θα τα καταφέρω καλύτερα όταν ξανασυναντηθώ με τον φόβο. Θα δοκιμάσω να σκεφτώ ψύχραιμα και θετικά. Θα προσπαθήσω να δράσω και να μην του επιτρέψω να με αδρανοποιήσει ελπίζοντας ότι όταν τον φόβο τον αντιμετωπίσεις ευθέως, αυτός μικραίνει,αδυνατίζει και τελικά φεύγει εντελώς.

Επ’ ευκαιρία θεωρώ χρήσιμο και βοηθητικό να παραθέσω μερικές πληροφορίες γύρω από την αντιμετώπιση του φόβου.

Ο φόβος και η ζήλια είναι  τα δύο συναισθήματα  για τα οποία ντρέπονται πολύ οι άνθρωποι. Όλοι θέλουν να τα κρατήσουν κρυφά. Είναι πολύ βασικό ξεκίνημα για την καταπολέμηση των φόβων μας αρχικά να τους αποδεχτούμε και να καταλάβουμε ότι μας δημιουργούν πρόβλημα στην ζωή μας. Επόμενο βήμα να ρωτήσουμε τον εαυτό μας τι ακριβώς φοβάται. Να παρατηρήσουμε τι μας λέει το μυαλό μας όταν φοβόμαστε. Ποιες  είναι αυτές οι αρνητικές σκέψεις που γεννούν τους φόβους  και φέρνουν το σώμα και το μυαλό σε κατάσταση stress. Να παρατηρήσουμε  πως αντιδρούμε σε αυτές τις σκέψεις. Να προσπαθήσουμε  να τις κάνουμε ακόμη πιο ακραίες, να τις ενισχύσουμε και θα διαπιστώσουμε  ότι αυτό που φοβόμαστε είναι ήδη παθολογικά ενισχυμένο. Όταν ο άνθρωπος φοβάται, έχει την τάση να υπερεκτιμάει το κακό που θεωρεί ότι θα του συμβεί, ενώ την ίδια στιγμή υποτιμάει την ικανότητά του να το αντιμετωπίσει. Βοηθά να προσπαθήσουμε να φανταστούμε τον εαυτό μας να αναλαμβάνει δράση έστω και αν συνεχίζει να φοβάται. Βοηθάει σε μια ήρεμη στιγμή να γράψουμε για του φόβους μας, να σκεφτούμε και να προβληματιστούμε πάνω σε αυτούς. Μόνο όταν ξέρει κανείς ακριβώς τι είναι αυτό που τον φοβίζει, μπορεί να μιλήσει για αυτό σε ένα φίλο. Μόνο και μόνο μιλώντας για την κατάσταση που μας προκαλεί φόβο, η κατάσταση γίνεται λιγότερο φοβιστική. Είναι σημαντικό να  προσπαθήσουμε να σκεφτούμε θετικά. Θα διαπιστώσει κανείς  ότι όταν αναλάβει τελικά δράση και αντιμετωπίσει τους φόβους του, οι φόβοι γίνονται όλο και πιο αδύνατοι γιατί γίνεται αντιληπτό ότι είναι δημιουργήματα της φαντασίας και η πραγματικότητα δεν είναι τελικά τόσο κακή.

Μην ξεχνάμε  ότι είναι μύθος το ότι μπορεί κάποιος να σταματήσει να φοβάται μόνο και μόνο γιατί το αποφάσισε συνειδητά. Χρειάζεται πολύ δουλειά,πολύ σκέψη και σοβαρή προσπάθεια για να αλλάξει κανείς τον παλιό τρόπο που έχει μάθει να αντιδρά στις καταστάσεις. Είναι επίσης μύθος ότι πρέπει κανείς να σταματήσει εντελώς τον φόβο για να μπορέσει να δράσει. Στις περισσότερες περιπτώσεις χρειάζεται να αρχίσει να δρά ακόμη και με αρκετό ή λίγο φόβο, μέχρι αυτός να φύγει εντελώς.

16/11/2015

B.B