Ένα φθινοπωρινό πρωινό, όταν η ιαπωνική έννοια του ενδιάμεσου χώρου συναντά τις αυγές της Γαλλίας — εκεί όπου η γη βγάζει την πιο βαθιά της ανάσα.

Πρωινή ομίχλη πάνω από τον ποταμό Λίγηρα στο Nevers
Πρωινή ομίχλη πάνω από τον Λίγηρα, στο Nevers · Φωτογραφία: Françoise Pique · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0

Στην Ιαπωνία υπάρχει μια έννοια που δύσκολα μεταφράζεται στις δυτικές γλώσσες: το Ma. Δεν είναι απλώς ο «κενός» χώρος, αλλά ο ενδιάμεσος τόπος. Η παύση ανάμεσα στις νότες, η σιωπή ανάμεσα στις λέξεις, το σύνορο όπου το ορατό συναντά το αόρατο. Στην ιαπωνική αισθητική, το Ma δεν στερείται περιεχομένου· αντιθέτως, είναι ο χώρος όπου γεννιέται η πιθανότητα, η ίδια η πνοή της ζωής.

Όταν ένα φθινοπωρινό πρωινό η ομίχλη απλώνεται πάνω από την Κοιλάδα του Λίγηρα, είναι σαν η γαλλική φύση να υιοθετεί, χωρίς να το ξέρει, αυτή την παλιά ιαπωνική σοφία.

Γιατί η ομίχλη του Λίγηρα δεν είναι πάντοτε μια βαριά, συμπαγής καταχνιά που τυφλώνει. Μπορεί να γίνει ένα αέρινο, διάφανο πέπλο που δημιουργεί ένα φυσικό Ma πάνω στο τοπίο. Δεν κρύβει τα πάντα· αφήνει πράγματα να φαίνονται και να μη φαίνονται. Ένα αρχαίο δέντρο, μια σιλουέτα κάστρου, η καμπύλη του ποταμού, πότε ξεπροβάλλουν καθαρά και πότε χάνονται γλυκά, σαν να μπαινοβγαίνουν σε μια άλλη, παράλληλη πραγματικότητα.

Είναι η στιγμή που νιώθεις ότι η γη ανασαίνει.

Μια βαθιά, ψυχρή ανάσα που ανεβαίνει από το νωπό χώμα και τα υγρά νερά. Στα όρια αυτής της ομίχλης, η αίσθηση είναι σχεδόν μυσταγωγική· νιώθεις το δέρμα σου να ανατριχιάζει, όχι μόνο από το κρύο, αλλά από τη βεβαιότητα ότι στέκεσαι πάνω σε ένα πέρασμα. Ένα σύνορο ανάμεσα στον καθημερινό κόσμο και σε κάτι βαθύτερο, μυστικό, που πάντα υπήρχε εκεί, αλλά χρειαζόταν τη σιωπή του λευκού πέπλου για να φανερωθεί. Η ομίχλη αφαιρεί τον περιττό θόρυβο της εικόνας και αφήνει τη φαντασία να συμπληρώσει αυτό που η ματιά δεν βλέπει.

Το σύννεφο μέσα στον κήπο

Το Château de Chaumont-sur-Loire πλαισιωμένο από φθινοπωρινά δέντρα
Το Château de Chaumont-sur-Loire μέσα στα χρώματα του φθινοπώρου · Φωτογραφία: Office de Tourisme Blois Chambord

Αυτή η συνάντηση της Ιαπωνίας με τη Γαλλία μοιάζει να παίρνει σάρκα και οστά στην καρδιά της Κοιλάδας, στο Domaine de Chaumont-sur-Loire.

Το Vallon des Brumes στο Domaine de Chaumont-sur-Loire με πυκνή βλάστηση και τεχνητή ομίχλη
Το Vallon des Brumes, ένας υγρός κόσμος από φτέρες και ομίχλη · Φωτογραφία: GIRAUD Patrick · Wikimedia Commons · CC BY-SA 3.0

Εκεί, ανάμεσα στους κήπους του κάστρου, υπάρχει το Vallon des Brumes — η «Κοιλάδα της Ομίχλης». Είναι ένας υγρός, σχεδόν μυστικός κόσμος, όπου η σκιά και η υγρασία ευνοούν τις φτέρες και τα βρύα. Το φθινόπωρο, τα φυλλώματα του Domaine βαθαίνουν σε κόκκινες, χάλκινες και χρυσαφένιες αποχρώσεις, ενώ η τεχνητή υδρονέφωση μεταμορφώνει τον περίπατο σε πέρασμα μέσα από ένα χαμηλό σύννεφο.

Σε αυτό το ατμοσφαιρικό σκηνικό συναντάμε το έργο της Ιαπωνίδας καλλιτέχνιδας Fujiko Nakaya, η οποία ζωγράφιζε αρχικά σύννεφα πριν στραφεί στη δημιουργία γλυπτών ομίχλης. Η σύνδεση του έργου της με το Ma είναι εδώ μια ποιητική ανάγνωση — όχι ένα τεκμηριωμένο προσωπικό κίνητρο που έχει δηλώσει η ίδια.

Standing Cloud

Το έργο Standing Cloud της Fujiko Nakaya ανάμεσα σε σημύδες στο Domaine de Chaumont-sur-Loire
Cloud Installation #07240 — Standing Cloud της Fujiko Nakaya · © Fujiko Nakaya · Φωτογραφία: Éric Sander · Courtesy Domaine de Chaumont-sur-Loire

Στο έργο της Cloud Installation #07240 — Standing Cloud, τοποθετημένο στο Prés du Goualoup κοντά σε ένα μικρό άλσος με σημύδες, η Nakaya χρησιμοποιεί νερό, αέρα και άνεμο για να σμιλέψει τον ίδιο τον αέρα.

Δημιουργεί ένα «ανθρώπινο» σύννεφο από χιλιάδες μικροσκοπικά σταγονίδια πόσιμου νερού, τα οποία εκτοξεύονται υπό υψηλή πίεση. Είναι ένα σύννεφο που μπορείς να διασχίσεις.

Μπαίνοντας μέσα του, δεν παρατηρείς απλώς ένα εικαστικό έργο. Γίνεσαι μέρος της ίδιας της αναπνοής του τοπίου. Ο αέρας είναι υγρός, οι άνθρωποι απέναντί σου εμφανίζονται και εξαφανίζονται σαν σκιές και μια ριπή ανέμου μπορεί μέσα σε λίγες στιγμές να αλλάξει ολόκληρη τη μορφή του νέφους.

Η Nakaya δεν επιδιώκει να ελέγξει απόλυτα το αποτέλεσμα. Όπως έχει εξηγήσει, δημιουργεί τη σκηνή και αφήνει τη φύση να εκφραστεί: η ατμόσφαιρα γίνεται το καλούπι και ο άνεμος το εργαλείο που σμιλεύει την ομίχλη.

Έτσι, το Standing Cloud δεν είναι ποτέ ακριβώς ίδιο. Κάθε άνεμος το αλλάζει. Κάθε μεταβολή του φωτός το μεταμορφώνει. Κάθε άνθρωπος που περνά μέσα του γίνεται, χωρίς να το καταλάβει, ένα μικρό μέρος του έργου.

Η απόλυτη φθινοπωρινή αίσθηση

Ίσως αυτή να είναι η πιο βαθιά μαγεία που μπορεί να προσφέρει το Chaumont-sur-Loire και συνολικά ο Λίγηρας το φθινόπωρο: η ευκαιρία να αφεθείς.

Να βρεθείς ένα δροσερό πρωινό του Οκτωβρίου δίπλα στο ποτάμι, να νιώσεις τις μικροσκοπικές σταγόνες στο πρόσωπο, τη μυρωδιά της βρεγμένης γης και των πεσμένων φύλλων, αφήνοντας την ομίχλη να σου χαρίσει υποψίες αντί για βεβαιότητες.

Και είτε πρόκειται για την πρωινή ομίχλη της φύσης που σηκώνεται από τα νερά του Λίγηρα αποκαλύπτοντας αργά τις σιλουέτες του τοπίου, είτε για το σύννεφο της Nakaya που πλάστηκε μέσα στους κήπους του Domaine, η ουσία παραμένει η ίδια:

Μια υπενθύμιση πως ο κόσμος μας είναι γεμάτος από αόρατα θαύματα — αρκεί να σταθούμε για λίγο στον ενδιάμεσο χώρο και να αφήσουμε την ομίχλη να μας τα αποκαλύψει.

Οι Ταξιδευτές θα πάνε στα Κάστρα του Λίγηρα

No event found!

«Ταξιδευτές – Προσεχώς νέες εμπειρίες»

Πηγές και φωτογραφικές πιστώσεις

Σημείωση σύνταξης: Η συσχέτιση του Ma με το έργο της Fujiko Nakaya αποτελεί ερμηνευτική, ποιητική γέφυρα του άρθρου και όχι τεκμηριωμένη δήλωση της καλλιτέχνιδας για το προσωπικό της κίνητρο.

You might also enjoy: