Νεμέρτσικα (Δούσκο) – Ο Φρουρός των Συνόρων και των Μύθων

Η Νεμέρτσικα, γνωστή και ως Δούσκο ή Μερόπη, είναι ένα από τα πιο επιβλητικά βουνά της Ηπείρου. Υψώνεται στα φυσικά σύνορα Ελλάδας και Αλβανίας και χαρίζει στον ταξιδιώτη εικόνες άγριας όμορφιας και φύσης, μυσταγωγίας και ιστορικής μνήμης. Η υψηλότερη κορυφή της οροσειράς είναι το Papingut (2.486 μ.) στην αλβανική πλευρά, ενώ η ελληνική κορυφή Μερόπη (περ. 2.208 μ.) θεωρείται το ψηλότερο σημείο από τη δική μας πλευρά. Το βουνό ορθώνεται απότομα πάνω από την κοιλάδα του Αώου, σχηματίζοντας εντυπωσιακές ορθοπλαγιές και έντονο ασβεστολιθικό ανάγλυφο.

Βιοποικιλότητα – Η άγρια ζωή της Νεμέρτσικα

Χλωρίδα: Στις χαμηλότερες ζώνες κυριαρχούν δρύες, σφενδάμια, γάβροι, οστρυές και λεπτοκαρυές. Πιο ψηλά απλώνονται υποαλπικά λιβάδια, που το καλοκαίρι φιλοξενούν εποχικά κοπάδια ποιμένων.
Θηλαστικά: Αρκούδα, λύκος, ζαρκάδι και αγριόγιδο απαντούν σε κατάλληλους βιότοπους, αξιοποιώντας το μωσαϊκό δάσους–βράχου–λιβαδιού.
Ορνιθοπανίδα: Ιδιαίτερη σημασία έχει η παρουσία αρπακτικών όπως χρυσαετός, ασπροπάρης, φιδαετός και σαΐνι· οι ορθοπλαγιές και τα βραχώδη ύψη προσφέρουν ιδανικές θέσεις φωλιάσματος και τροφοληψίας.
Νερά & μικροοικοσυστήματα: Πηγές και ρέματα τροφοδοτούν τον Καλαμά (Θύαμι), δημιουργώντας ψυχρά, οξυγονωμένα νερά με πλούσια παρόχθια βλάστηση και ενδιαιτήματα για αμφίβια και ασπόνδυλα.

Το βουνό μέσα από τα μάτια των ντόπιων

Για τους κατοίκους των γύρω χωριών (Δρυμάδες, Μερόπη, Κακόλακκος, Πωγωνιανή), η Νεμέρτσικα δεν είναι μόνο τοπίο· είναι ζωντανός οργανισμός: φύλακας, προστάτης και μάρτυρας της ιστορίας τους. Οι παρακάτω αφηγήσεις και μικροί θρύλοι, όπως διασώζονται προφορικά και σε ταξιδιωτικές καταγραφές, δίνουν την αίσθηση του τόπου όπως τον βιώνουν οι ντόπιοι.

Ο ασκητής του νεκροταφείου στους Δρυμάδες: Στην άκρη του χωριού, δίπλα στο παλιό νεκροταφείο και τη βρύση, ξεκινά μονοπάτι για τις κορυφές. Θρύλος θέλει έναν μοναχό-σκηνίτη να έζησε εκεί. Τις σκοτεινές νύχτες, κάποιοι λένε πως βλέπουν ακόμη ένα «λαμπάκι» να οδηγεί τους οδοιπόρους με γαλήνη.
Οι Βλάχοι ποιμένες και οι νυχτερινοί ήχοι: Στις λάκκες και τις πλάκες του βουνού στήνονταν κονάκια από κλαδιά για τα καλοκαιρινά ξεκαλοκαιριά. Όταν φυσάει βοριάς και το φεγγάρι είναι ψηλά, ο ήχος των κοπαδιών μπλέκεται με τραγούδια που ταξιδεύουν στον αέρα· «ευχή» για γονιμότητα και γαλήνη του τόπου.
Η νεράιδα του Καλαμά: Στα πρώτα ρέματα μιλούν για την Καλαμίδα, νεράιδα των νερών που προστατεύει τις πηγές. Μια παλιά ιστορία λέει πως φώτισε τον δρόμο σε παιδί που παρασύρθηκε από τα νερά, γυρίζοντάς το ασφαλές στον οικισμό.
Πανηγύρια και «σημάδια» στον Άη-Λιά: Στις πλαγιές τελούνται θερινά πανηγύρια. Θυμούνται χρονιά που χαλάζι έπεσε την ώρα της λειτουργίας· όσοι βρέθηκαν εκεί μιλούν για μια φωτεινή σφαίρα μπροστά στην εκκλησιά και ξαφνική νηνεμία.
Οι «ψίθυροι» των συνόρων: Νύχτες με ομίχλη λένε πως ακούγονται μακρινές φωνές, σαν μνήμες περαστικών στρατιωτών, βοσκών και ταξιδευτών· το βουνό «θυμάται» και ψιθυρίζει την ιστορία του.

Ιστορία και πολεμική μνήμη

Η Νεμέρτσικα συνδέεται με τον Ελληνοϊταλικό πόλεμο του 1940. Οι πλαγιές της έγιναν σκηνικό κακουχιών και ηρωισμού, γι’ αυτό και συχνά αποκαλείται «φρουρός των συνόρων». Σήμερα, σιωπηλοί αυχένες και κορυφογραμμές στέκουν ως φυσικά μνημεία μνήμης.

Ορειβατικές διαδρομές

Το βουνό προσφέρει απαιτητικές αλλά μαγευτικές πορείες. Κλασική διαδρομή είναι από Δρυμάδες προς κορυφή Μερόπη (≈2.208 μ.) και, για έμπειρους, συνέχεια μέχρι Μολυβδοσκέπαστη. Πρόκειται για πολύωρη πορεία (ενδεικτικά 7–9 ώρες, με μεγάλη υψομετρική διαφορά ~1.300–1.500 μ.), που ανταμείβει με φυσικά «μπαλκόνια» θέας προς τον Αώο και πανοραμικά ορίζοντα. Συστήνεται πάντα έλεγχος καιρού/χιόνιου, κατάλληλος εξοπλισμός και τοπική ενημέρωση.

Η Νεμέρτσικα δεν είναι απλώς βουνό· είναι τόπος συνάντησης φύσης, ιστορίας και μύθου. Η πλούσια βιοποικιλότητα και τα άγρια τοπία της συνυπάρχουν με προφορικές παραδόσεις, συνθέτοντας ένα μωσαϊκό που στέκει αγέρωχο στον χρόνο. Όποιος την περπατήσει, δεν συναντά μόνο κορυφές· συναντά φωνές γης και ανθρώπων.