Στα Πολιτικά της Εύβοιας, ένα ξεχασμένο μονοπάτι που κάποτε οδηγούσε σε ένα νταμάρι ξαναγεννήθηκε χάρη στο όνειρο μιας 29χρονης κοπέλας. Σήμερα φέρει το όνομά της.
Υπάρχουν μονοπάτια που ανοίχτηκαν για να ενώσουν χωριά. Άλλα για να οδηγήσουν τους ανθρώπους στα χωράφια, στα δάση ή στα βοσκοτόπια τους. Μονοπάτια που γεννήθηκαν από την ανάγκη και για χρόνια υπήρξαν κομμάτι της καθημερινής ζωής ενός τόπου.
Και υπάρχουν κάποια που, χωρίς κανείς να το έχει σχεδιάσει, αποκτούν με τα χρόνια μια εντελώς διαφορετική σημασία. Παύουν να είναι απλώς δρόμοι πάνω στο βουνό και γίνονται μονοπάτια μνήμης. Κρατούν ζωντανές ιστορίες ανθρώπων που περπάτησαν πάνω τους, ανθρώπων που τα ξαναβρήκαν όταν είχαν χαθεί και ανθρώπων που άφησαν τελικά το δικό τους αποτύπωμα σε αυτά.
Ένα τέτοιο μονοπάτι βρίσκεται στα Πολιτικά της Εύβοιας.
Κάποτε ήταν ο δρόμος ενός ανθρώπου που ανέβαινε στο βουνό για να βγάλει το ψωμί του. Χρόνια αργότερα χάθηκε μέσα στη βλάστηση. Και όταν ξαναήρθε στο φως, συνδέθηκε για πάντα με την ιστορία μιας νεαρής γυναίκας που δεν πρόλαβε να το περπατήσει όπως το είχε ονειρευτεί.
Σήμερα το γνωρίζουμε ως «Το Μονοπάτι της Ηρώς».
Και η ιστορία του ξεκινά πολύ πριν από την Ηρώ Μαραγκού.
Το παλιό μονοπάτι του Μαραγκού
Κάποτε, όταν οι σημερινοί δρόμοι δεν υπήρχαν, τα μονοπάτια ήταν οι πραγματικές οδικές αρτηρίες της ελληνικής υπαίθρου. Από αυτά περνούσαν άνθρωποι και ζώα, μεταφέρονταν προϊόντα και πρώτες ύλες και γύρω τους οργανωνόταν μεγάλο μέρος της καθημερινής ζωής.
Ένα τέτοιο μονοπάτι ξεκινούσε από τον Άγιο Παντελεήμονα, στην έξοδο των Πολιτικών, και ανέβαινε ψηλά στο βουνό.
Το χρησιμοποιούσε σχεδόν αποκλειστικά ο μπάρμπα-Μαραγκός, πρόγονος της Ηρώς. Ψηλότερα υπήρχε ένα νταμάρι με ασβεστόπετρες. Από εκεί έπαιρνε την πέτρα και τη μετέφερε με το ζώο του στο καμίνι, όπου την επεξεργαζόταν για να παράγει ασβέστη, που στη συνέχεια πουλούσε σε κατοίκους της περιοχής.
Η ανάβαση που σήμερα κάνουμε φορώντας ορειβατικά παπούτσια και έχοντας στο σακίδιό μας νερό και φωτογραφική μηχανή, τότε ήταν κομμάτι μιας δύσκολης καθημερινής δουλειάς.
Ο μπάρμπα-Μαραγκός δεν περπατούσε στο βουνό για αναψυχή ή άσκηση. Περπατούσε για βιοπορισμό. Και συντηρούσε το μονοπάτι επειδή το χρειαζόταν.
Ώσπου κάποτε δεν το χρειαζόταν κανείς πια.
Όταν το δάσος πήρε πίσω το μονοπάτι
Τα χρόνια πέρασαν. Ο τρόπος ζωής άλλαξε, ο ασβέστης άρχισε να παράγεται με πιο σύγχρονους τρόπους και η παλιά δραστηριότητα εγκαταλείφθηκε.
Μαζί της εγκαταλείφθηκε και η διαδρομή.
Χρόνο με τον χρόνο, θάμνοι, πουρνάρια και χώμα έκρυψαν τα περάσματα. Το μονοπάτι έκλεισε, έγινε ρουμάνι και σταδιακά σχεδόν ξεχάστηκε. Η φύση πήρε πίσω τον χώρο της και έσβησε τα περισσότερα ίχνη της ανθρώπινης παρουσίας.
Μόνο κάποιοι από τους μεγαλύτερους κατοίκους των Πολιτικών θυμούνταν ότι κάπου εκεί μέσα στη βλάστηση υπήρχε κάποτε ένας δρόμος που οδηγούσε στο παλιό νταμάρι.
Και πιθανότατα θα είχε χαθεί οριστικά, αν πολλές δεκαετίες αργότερα την ιστορία του δεν άκουγε μια απόγονος του ανθρώπου που το περπατούσε.
Η Ηρώ Μαραγκού.
«Πρέπει να ξαναβρούμε το μονοπάτι»
Η Ηρώ αγαπούσε τη φύση και την πεζοπορία. Είχε περπατήσει σε βουνά της Ελλάδας και όταν έμαθε την ιστορία του παλιού οικογενειακού μονοπατιού άρχισε να αναζητά τα ίχνη του.
Για εκείνη δεν ήταν απλώς ένας εγκαταλειμμένος δρόμος.
Ήταν ένα κομμάτι της ιστορίας της οικογένειάς της και, ταυτόχρονα, ένα μικρό κομμάτι της ιστορίας των Πολιτικών που κινδύνευε να εξαφανιστεί οριστικά.
Άρχισε να ψάχνει. Ρωτούσε τους μεγαλύτερους ανθρώπους του χωριού που μπορούσαν ακόμη να θυμηθούν τη διαδρομή, συγκέντρωνε πληροφορίες και προσπαθούσε να εντοπίσει την παλιά χάραξη.
Η σκέψη της ήταν απλή: μπορεί το μονοπάτι να μην είχε πια την παλιά χρηστική του αξία, είχε όμως ιστορική και συναισθηματική αξία. Και αν άνοιγε ξανά, άνθρωποι θα μπορούσαν να το περπατήσουν και να γνωρίσουν ένα μικρό κομμάτι της ιστορίας του τόπου.
Κάπως έτσι, μια προσωπική επιθυμία άρχισε να μετατρέπεται σε συλλογική προσπάθεια.
Η επιμονή της κινητοποίησε ανθρώπους της περιοχής και εθελοντές, ενώ ο Ελληνικός Ορειβατικός Σύλλογος Χαλκίδας αγκάλιασε την πρωτοβουλία.
Άρχισε η δύσκολη δουλειά του καθαρισμού.
Μέσα από την πυκνή βλάστηση, το παλιό μονοπάτι άρχισε σιγά σιγά να εμφανίζεται ξανά. Και μαζί του ήρθαν στο φως σημάδια μιας άλλης εποχής: το παλιό νταμάρι, το καμίνι και τα σημεία όπου κάποτε ένας άνθρωπος περνούσε με το ζώο του μεταφέροντας ασβεστόπετρες.
Το όνειρο της Ηρώς έπαιρνε μορφή.
Η ανάβαση που δεν πρόλαβε
Η πρώτη επίσημη ανάβαση στο μονοπάτι ορίστηκε από τον ΕΟΣ Χαλκίδας για την 1η Νοεμβρίου 2015.
Η ημερομηνία είχε και έναν ιδιαίτερο συμβολισμό, καθώς συνέπιπτε με την ονομαστική γιορτή της Ηρώς-Αργυρώς.
Η Ηρώ περίμενε εκείνη την ημέρα.
Ήθελε να δει ανθρώπους με τα σακίδιά τους να ανεβαίνουν στο βουνό, ακολουθώντας τα περάσματα του παλιού μονοπατιού που είχε προσπαθήσει τόσο πολύ να ξαναφέρει στη ζωή.
Όμως την ίδια περίοδο έδινε μια πολύ δυσκολότερη μάχη.
Η Ηρώ έπασχε από σάρκωμα, μια επιθετική μορφή καρκίνου. Η κατάσταση της υγείας της είχε επιδεινωθεί και δεν της επέτρεπε πλέον να μετακινηθεί.
Η επιθυμία της να βρίσκεται στην πρώτη ανάβαση ήταν τόσο μεγάλη, ώστε εξετάστηκε ακόμη και η δυνατότητα να μεταφερθεί μέχρι το σημείο της εκκίνησης με κατάλληλα εξοπλισμένο νοσοκομειακό όχημα, χωρίς να στερηθεί την ιατρική φροντίδα που χρειαζόταν.
Δεν πρόλαβε.
Η Ηρώ Μαραγκού έφυγε από τη ζωή στις 30 Σεπτεμβρίου 2015, σε ηλικία μόλις 29 ετών, περίπου έναν μήνα πριν από την πρώτη επίσημη ανάβαση.
Και τότε το μονοπάτι πήρε το όνομά της
Οι άνθρωποι που είχαν δουλέψει μαζί της δεν εγκατέλειψαν αυτό που είχε ξεκινήσει.
Η οικογένειά της, ο ΕΟΣ Χαλκίδας, άνθρωποι της περιοχής και εθελοντές συνέχισαν την προσπάθεια και το παλιό μονοπάτι παρέμεινε ανοιχτό.
Μόνο που πλέον δεν ήταν απλώς το παλιό μονοπάτι του Μαραγκού.
Απέκτησε ένα καινούργιο όνομα:
«Το Μονοπάτι της Ηρώς»
Η πρώτη Κυριακή του Νοεμβρίου καθιερώθηκε στα χρόνια που ακολούθησαν ως ημέρα πεζοπορίας στη μνήμη της. Ορειβάτες και πεζοπόροι άρχισαν να συναντιούνται στα Πολιτικά και να περπατούν μαζί τη διαδρομή που εκείνη είχε ονειρευτεί να ξαναδεί ανοιχτή.
Η οικογένειά της, ο ΕΟΣ Χαλκίδας και εθελοντές εξακολούθησαν να φροντίζουν το μονοπάτι και να κρατούν ζωντανή όχι μόνο τη διαδρομή αλλά και την ιστορία της.
Ο διαμορφωμένος χώρος μνήμης της Ηρώς στα Πολιτικά. Πηγή: ΕΟΣ Χαλκίδας.
Ένα μονοπάτι που συνεχίζει να ζει
Σήμερα το Μονοπάτι της Ηρώς είναι μια όμορφη ορεινή διαδρομή πάνω από τα Πολιτικά, μέσα στη βλάστηση και στα πευκοδάση της περιοχής.
Καθώς ανεβαίνει, συναντά σημάδια της παλιάς δραστηριότητας των ανθρώπων του χωριού και ανοίγει όμορφες θέες προς τον Ευβοϊκό.
Υπάρχουν διαφορετικές εκδοχές της πεζοπορίας, με τη μεγαλύτερη κυκλική διαδρομή να φτάνει περίπου τα 8,5–9 χιλιόμετρα.
Και κάθε φορά που τα βήματα των πεζοπόρων ακούγονται ξανά πάνω του, το όνειρο της Ηρώς συνεχίζει, με έναν τρόπο, να περπατά στο βουνό.
